U heeft een ATEX-stofzuiger nodig wanneer u werkt in een omgeving waar explosiegevaar kan ontstaan door brandbaar stof, gas of dampen. Dit komt bijvoorbeeld voor in de voedingsmiddelenindustrie, metaalbewerking, farmacie, chemie, recycling, houtbewerking en bij silo’s of opslagsystemen. Een ATEX-stofzuiger is speciaal ontworpen om veilig te functioneren in ATEX-zones en voorkomt dat er ontstekingsbronnen ontstaan door statische lading, vonkvorming of interne warmte. Alleen een gecertificeerde ATEX-oplossing mag in deze omgevingen worden gebruikt.
Of een werkplek een ATEX-zone is, wordt bepaald via een risicoanalyse of een explosieveiligheidsdocument (EVD). Deze beoordeling wordt uitgevoerd door een veiligheidskundige, ATEX-specialist of een deskundige binnen uw organisatie. Daarbij wordt gekeken naar de aanwezigheid van brandbaar stof, gas of dampen, hoe vaak dit voorkomt en op welke plaatsen. Op basis daarvan wordt de werkplek ingedeeld in ATEX-zones. De zone-indeling bepaalt vervolgens welke apparatuur, zoals een ATEX-stofzuiger, veilig gebruikt mag worden.
Zone 21 en Zone 22 zijn ATEX-zones voor brandbaar stof. In Zone 21 kan een explosieve stofwolk regelmatig voorkomen tijdens normaal gebruik, bijvoorbeeld rond vulpunten, filters of onder losstations. In Zone 22 komt een explosieve stofwolk normaal gesproken niet voor, maar kan deze kortdurend ontstaan bij storingen of incidentele lekkages. Apparatuur voor Zone 21 moet voldoen aan zwaardere eisen dan apparatuur voor Zone 22. Welke zone geldt, wordt altijd bepaald in de ATEX-risicoanalyse.
Zone 1 en Zone 2 zijn ATEX-zones waar brandbare gassen of dampen explosiegevaar kunnen veroorzaken. In Zone 1 kan een explosieve gas- of dampatmosfeer regelmatig voorkomen tijdens normaal bedrijf, bijvoorbeeld rond tappunten of procesinstallaties. In Zone 2 komt een explosieve gas- of dampatmosfeer normaal gesproken niet voor, maar kan deze kortdurend optreden bij lekkage of storing. Net als bij stofzones geldt dat apparatuur voor Zone 1 strengere eisen heeft dan apparatuur voor Zone 2. Dit geldt ook voor ATEX-stofzuigers die in gaszones worden ingezet.
Explosiegevaar ontstaat wanneer drie elementen samenkomen: een brandbare stof (stof, gas of damp), zuurstof uit de lucht en een ontstekingsbron. Een ontstekingsbron kan bijvoorbeeld ontstaan door vonkvorming, statische elektriciteit, wrijving, hete oppervlakken of interne motoronderdelen. Wanneer deze factoren in de juiste verhouding aanwezig zijn, kan een stof- of gasexplosie ontstaan. Daarom is het in risicovolle omgevingen essentieel om alleen ATEX-gecertificeerde apparatuur te gebruiken en ontstekingsbronnen zoveel mogelijk uit te sluiten.
Nee, een gewone stofzuiger mag nooit worden gebruikt in een ATEX-zone. Niet-ATEX-stofzuigers kunnen vonken genereren door koolborstels, statische lading of interne temperatuurstijging. In combinatie met brandbaar stof, gas of dampen kan dit leiden tot een explosie. Alleen een ATEX-gecertificeerde stofzuiger voldoet aan de veiligheidsnormen die nodig zijn om ontstekingsbronnen te voorkomen in een explosiegevaarlijke omgeving.
Werkt u niet in een ATEX-zone, maar wel met risicovolle stoffen of fijnstof? Dan is een ACD-veiligheidsstofzuiger vaak een uitstekend en voordeliger alternatief. Deze stofzuigers hebben vergelijkbare veiligheidskenmerken, zoals hoogwaardige M- of H-klasse filters en antistatische of geleidende componenten, maar zijn niet ATEX-gecertificeerd. Daardoor zijn ze gunstiger geprijsd, terwijl ze in niet-explosiegevaarlijke omgevingen toch veilig en efficiënt ingezet kunnen worden.
Ja, een stofzuiger kan in theorie ontploffen als hij wordt gebruikt in een explosiegevaarlijke omgeving waarvoor hij niet is ontworpen. In aanwezigheid van brandbaar stof, gas of dampen kan een standaard stofzuiger warmte, vonken of statische elektriciteit opwekken die als ontstekingsbron kunnen fungeren. Dit kan leiden tot een stofexplosie of gasexplosie. Daarom is het gebruik van een gewone stofzuiger in een ATEX-zone verboden en is een ATEX-stofzuiger de enige veilige keuze in deze omgevingen.
Ja, in ATEX-zones moeten niet alleen de stofzuiger, maar ook alle accessoires geschikt zijn voor explosiegevaarlijke omgevingen. Dit betekent dat slangen, koppelingen, mondstukken, buizen en filters antistatisch of geleidend moeten zijn en getest zijn op vonkvrij gebruik. ATEX-accessoires voorkomen dat er statische lading wordt opgebouwd tijdens het zuigen en verminderen het risico op vonkvorming. Door een ATEX-stofzuiger altijd te combineren met de juiste ATEX-accessoires, blijft het complete systeem veilig en conform de ATEX-richtlijn.
